بسم الله الرحمن الرحیم

 

 

تقدیم به
حضرت صاحب الامر عجل الله تعالی فرجه الشریف


تقدیر از
تمامی کسانی که در صدد رشد بحث پژوهش در مدرسه اند

چکیده
در این پژوهش به دنبال ابن هستیم که دلایلی را که شهید ثانی برای عدم اعتبار بعضی از راه ها که برای تشخیص اول ماه رمضان مطرح شده است را بررسی کنیم.
در این پژوهش مقداری بیشتر از لمعه با این مسئله رو به رو می شویم.
این پژوهش در سطح طلبه ی پایه ی 4 می باشد.


در این پژوهش با راه های مطرح شده (طبق ن نوشتار شهید ثانی) در مورد اثبات اول ماه رمضان که معتبر نیستند آشنا می شویم.این راه عبارتند از:


1. شاهد واحد در اول ماه2. اشتراط 50 نفر زمانی که هوا ابری باشد3.جدول4.عدد5.بلند بودن ماه 6.زیاد بودن جزء نورانی ماه7.طوق دار بودن ماه 8.دیده نشدن دو شَبِه ی ماه در اوخر شعبان  


در این پژوهش با ادله ی شهید مبنی بر عدم اعتبار این راه ها برای اثبات اول ماه نیز آشنا می شویم.


فهرست

مقدمه................................................................................................................................................1
فصل اول: روش های نامعتبر..................................................................................................................2
1.شاهد واحد در اول ماه.......................................................................................................................2
2.اشتراط 50 نفر زمانی که هوا ابری باشد..............................................................................................2
3.جدول..............................................................................................................................................2
4.عدد................................................................................................................................................2
5.بلند بودن ماه...................................................................................................................................3
6.زیاد بودن جزء نورانی ماه....................................................................................................................3
7.طوق دار بودن ماه.............................................................................................................................3
8.دیده نشدن دو شَبِه ی ماه در اوخر شعبان..........................................................................................3
فصل دوم: دلایل عدم اعتبار هر کدام......................................................................................................4
منابع.................................................................................................................................................6

مقدمه
یکی از موضوعاتی که جامعه ی اسلامی هر ساله با آن مواجه است بحث روئیت هلال ماه رمضان می باشد. برای رؤیت هلال در روایات اسلامی روش هایی مطرح شده که در کتب روایی ما موجود است.


فقهاء شیعه بعضی از این روش ها را رها کرده و به آن عمل نمی کنند و برای این عملکرد خود ادله ای دارند.در این پژوهش بر آن هستیم تا دلایل عدم اعتبار روش های مطروحه را از دیدگاه شهید ثانی رحمۀ الله علیه که یکی از فقهای نامدار شیعه مباشد بررسی کنیم.
این پژوهش در صدد بیان کامل وتفصیلی ادله ی رد آنها نیست و فقط به همان مقدار که شهید در کتاب هایشان مطرح کرده اند پرداخته شده.این برای گلاب پایه ی 4 موجب تعمیق این بخش از لمعه می باشد.


در این پژوهش سوال اصلی ما ادله ی رد موارد نا معتبر در تشخیص هلال ماه رمضان چیست؟
 سوال فرعی ما تعریف روش های نا معتبر در تشخیص اول ماه چیست؟
در فصل اول به سوال فرعی و در فصل دوم به سوال اصلی پراخته ایم.  



فصل اول: روش های نامعتبر
1. شاهد واحد در اول ماه: برای اثبات هلال ماه رمضان یک شاهد عادل کفایت می کند. این اثبات فقط در مورد روزه ی این ماه کاربرد دارد پس در کارهایی مثل اجل دین یا عده یا مدت ظهار و مانند این ها کاربرد ندارد. با گذشت 30 روز، افطار و وجوب فطره و غیر اینها که به خاطر روزه واجب شده اند،واجب می شود.
2. اشتراط 50 نفر زمانی که هوا ابری باشد.


3.جدول:در همه ی ایام سال یک ماه را کامل و یک ماه را ناقص حساب کنیم و آن را از محرم شروع کرده و آن را کامل حساب می کنیم.
4.عدد:برای عدد تعاریف مختلفی ذکر شده:
الف.این است که شعبان همیشه ناقص و ماه رمضان همیشه کامل است.
ب.پنجمین روز از اولین روز ماه رمضان سال پیش، اولین روز ماه رمضان امسال است.برای مثال  اگر سال پیش اولین روز ماه رمضان شنبه می بود امسال اولین روز ماه، چهارشنبه می شود.
ج.یک ماه کامل و یک ماه ناقص به صورت مطلق(از ماه خاصی شروع نمی شود)
د.به اول ماه رجب 59 روز  اضافه می کنیم روز 59 ام اول ماه رمضان است.
 ه.همه ی ماه ها 30 روزه حساب شود.
5.بلند بودن ماه اگر پنهان شدنش بعد از وقت فضیلت عشاء(رفتن قرمزی خورشید از طرف مغرب) صورت بگیرد نشان از این است که شب پیش اول ماه بوده است. 

 
6.زیاد بودن جزء نورانی ماه تا موجب شود که ماه، قبل از زوال دیده شود یا سایه ی سر انسان در شعاع آن دیده شود،که این دلیل بر این است که شب پیش شب اول ماه بوده است.  
7.طوق دار بودن ماه به اینکه دور جرم دایره ای ماه نور ضعیفی وجود داشته باشد که در این صورت شب قبل، شب اول ماه بوده است.  
8.دیده نشدن دو شَبِه ی ماه در اوخر شعبان که در این صورت حکم به اول ماه بودن بعد از آن دو شب می شود.   


فصل دوم: دلایل عدم اعتبار هر کدام
1. المشهور بل الإجماع على خلافه.
2. برای اثبات این مدعی به این روایت تمسک می کنند:
و عن سعد عن العباس بن موسى عن يونس بن عبد الرحمن عن أبي أيوب إبراهيم بن عثمان الخراز عن أبي عبد الله ع قال: قلت له كم يجزي في رؤية الهلال فقال إن شهر رمضان فريضة من فرائض الله فلا تؤدوا بالتظني و ليس رؤية الهلال أن يقوم عدة فيقول واحد قد رأيته و يقول الآخرون لم نره إذا رآه واحد رآه مائة و إذا رآه مائة رآه ألف و لا يجزي في رؤية الهلال إذا لم يكن في السماء علة أقل من شهادة خمسين و إذا كانت في السماء علة قبلت شهادة رجلين يدخلان و يخرجان‏ من‏ مصر.


که این روایت برای اینکه با اخبار دیگر معارضه نکند،حمل می شود بر اینکه به عدالت آن چند نفر علم نداشته باشیم واین عدم عدالت به خاطر تهمۀ ی است که این تهمت را از (إذا رآه واحد رآه مائة، و إذا رآه مائة رآه ألف) می فهمیم.
3. این مطلب از نظر شرعی اثبات نشده بلکه منافی با آن اثبات شده است:
علي بن مهزيار عن ابن أبي عمير عن حماد بن عثمان عن أبي عبد الله ع‏ أنه قال في شهر رمضان هو شهر من الشهور يصيبه‏ ما يصيب الشهور من النقصان.
جعفر بن الحسن بن سعيد المحقق في المعتبر عن النبي ص قال: من‏ صدق‏ كاهنا أو منجما فهو كافر بما أنزل على محمد ص. (این روایت ظاهرا برای این آورده شده که این مطلب حسابی است از سوی بعضی منجمان )
5تا8. روایات دال بر این موارد از شواذ اخبار محسوب می شوند.


علاوه بر دلیل شرعی ،مخالفت با حساب نیز دارد چون در سال کبیسه ذی الحجه کامل است در صورتی که طبق جدول ذی الحجه ناقص است.(آنها قائل به همیشگی بودن این روش هستند که با این مطلب، این موضوع رد می شود)
البته این حساب نزدیک به حساب اهل تقویم است با این تفاوت که آنها در کبیسه ذی الحجه را کامل حساب می کنند و بقیه ی سال ها، آن را ناقص حساب می کنند.علاوه بر مطالب ذکر شده اهل تقویم منظورشان از اثبات اول ماه این است که ماه از محاذات خورشید بیرون می آید و اعتراف دارند که اغلب دیدن ماه در آن شب ممکن نیست.شارع مقدس حکم را معلق بر دیدن ماه کرده نه بر بیرون رفتن ماه از محاذات خورشید.  
4.الف.اخبار دال بر آن از شواذ هستند.
ب. برای این مورد روایاتی وجود دارد که به حدی نیست که بخواهد به آن اعتبار شرعی بدهد.
گروهی از علماء این تفسیر از عدد را موقعی که هیچ ماهی اولش معلوم نباشد،برای اثبات اول ماه جایز دانسته اند البته با این قید که اگر سال کبیسه باشد، ششمین روز را اول ماه می گیرند. این موضوع موافق روایات ( تنها روایتی که در وسایل دیده شد، همین روایت بود شاید روایاتی بوده که به دست شهید رسیده و در وسایل ذکر نشده است
و عن علي بن محمد عن بعض أصحابنا عن محمد بن‏ عيسى‏ عن إبراهيم بن محمد المزني عن عمران الزعفراني قال: قلت لأبي عبد الله ع إن السماء تطبق علينا بالعراق اليومين و الثلاثة فأي يوم نصوم قال انظر اليوم الذي صمت من السنة الماضية و صم يوم الخامس. )
و عادت می باشد، پس اشکالی به این مطلب نمی باشد.
ج. چون این قسم داخل در جدول می شود با نفی جدول، این مورد نیز منتفی می شود.
د. این قسم نیز داخل در جدول است اگرچه نگفته که شعبان در آن ناقص است.
ه. این مورد با نفی مورد اول نفی می شود.
منابع

1. عاملى، سيد محمد حسين ترحينى، الزبدة الفقهية في شرح الروضة البهية، 9 جلد، دار الفقه للطباعة و النشر، قم - ايران، چهارم، 1427 ه‍ ق
2. عاملى، شهيد ثانى، زين الدين بن على، الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية (المحشّٰى - كلانتر)، 10 جلد، كتابفروشى داورى، قم - ايران، اول، 1410 ه‍ ق
3. عاملى، شهيد ثانى، زين الدين بن على، مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام، 15 جلد، مؤسسة المعارف الإسلامية، قم - ايران، اول، 1413 ه‍ ق.
4. شیخ حسن قاروبی تبریزی ،النضید فی شرح روضۀ الشهید،انتشارات داوری قم-ایران-هشتم1424هق
5. شيخ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشيعة - قم، چاپ: اول، 1409 ق.

 


مدرسه علمیه حقانی

استفاده از مطالب این سایت بلامانع می باشد.